Zayıflama ve Diyabet İlaçlarında Nadir Görme Kaybı Uyarısı
Avustralya İlaç Düzenleme Kurumu, diyabet ve obezite tedavisinde kullanılan GLP-1 grubu ilaçların ürün bilgilerini, kalıcı görme kaybına yol açabilen nadir bir optik sinir hastalığına karşı güncelledi. Uzmanlar, ani veya hızla ilerleyen görme değişikliklerinin gecikmeden değerlendirilmesi gerektiğini belirtiyor.
Diyabet ve obezite tedavisinde kullanılan bazı ilaçlarla ilgili göz sağlığı uyarılarına bir yenisi eklendi.
Avustralya İlaç Düzenleme Kurumu (TGA), GLP-1 reseptör agonisti olarak adlandırılan ilaç grubunun ürün bilgilerine, non-arteritik anterior iskemik optik nöropati (NAION) hakkında yeni güvenlik uyarıları ekledi.
NAION, optik sinirin ön bölümüne giden kan akımının azalması sonucu ortaya çıkan, nadir ancak ciddi bir göz hastalığı olarak biliniyor. Hastalık çoğunlukla tek gözde, ağrısız ve ani görme kaybıyla kendini gösteriyor. Oluşan görme kaybı kalıcı olabiliyor.
Uyarı hangi ilaçları kapsıyor?
TGA’nın 23 Temmuz 2026 tarihinde yayımladığı duyuru, Avustralya’da diyabet veya obezite tedavisinde kullanılan şu etkin maddeleri kapsıyor:
-
Semaglutid
-
Dulaglutid
-
Liraglutid
-
Tirzepatid
Tirzepatid, GLP-1’in yanı sıra GIP reseptörleri üzerinde de etkili olan çift etkili bir ilaç olarak sınıflandırılıyor.
TGA, bu etkin maddeleri içeren ilaçların ürün bilgilerinde NAION ile ilgili uyarıları sınıf genelinde güncelledi. Bununla birlikte kurumun değerlendirmesine göre mevcut bilimsel kanıtlar tüm etkin maddeler için aynı düzeyde değil.
En güçlü bulgular semaglutid için
TGA, eldeki verilerin özellikle semaglutid ile NAION arasındaki olası ilişkiyi desteklediğini; dulaglutid ve tirzepatid içinse kanıtların henüz aynı ölçüde güçlü olmadığını belirtiyor.
Dünya Sağlık Örgütü de mevcut güvenlik sinyalinin ağırlıklı olarak semaglutid verilerinden kaynaklandığını ve riskin bütün GLP-1 ilaçları için ortak bir “sınıf etkisi” olup olmadığının henüz kesinleştirilemediğini açıkladı.
Avrupa İlaç Ajansı ise 2025 yılında yaptığı değerlendirmede NAION’u semaglutid içeren ilaçlar için “çok nadir” bir yan etki olarak sınıflandırdı. Bu tanım, durumun ilacı kullanan her 10 bin kişiden en fazla birinde görülebileceği anlamına geliyor. Büyük epidemiyolojik çalışmalar, semaglutid kullanan tip 2 diyabetli yetişkinlerde yaklaşık her 10 bin kişi-yıllık kullanım için bir ek NAION vakasına işaret ediyor.
NAION hangi belirtilerle ortaya çıkıyor?
NAION genellikle:
-
Tek gözde ani ve ağrısız görme kaybı,
-
Görmede bulanıklık veya karanlık alan oluşması,
-
Görme alanının belirli bir bölümünün kaybedilmesi,
-
Görmenin kısa sürede belirgin biçimde kötüleşmesi
gibi belirtilerle ortaya çıkabiliyor.
Hastalığın oluşumunda optik sinirin ön kısmına ulaşan kan akımının azalması etkili oluyor. Diyabet, yüksek tansiyon, yüksek kolesterol ve sigara kullanımı da NAION açısından bilinen risk faktörleri arasında yer alıyor.
Bazı kişilerde optik sinir başının anatomik yapısı da hastalığa yatkınlık oluşturabiliyor.
Ani görme değişikliğinde beklenmemeli
TGA, bu ilaçları kullanan kişilerin ani veya kısmi görme kaybı yaşamaları halinde gecikmeden tıbbi yardım almalarını öneriyor.
Özellikle tek gözde aniden gelişen ağrısız görme kaybı, sıradan bir numara değişikliği veya geçici bulanıklık olarak değerlendirilmemeli; hasta acilen bir göz hekimi tarafından muayene edilmeli.
Avrupa İlaç Ajansı ve Dünya Sağlık Örgütü, NAION tanısı doğrulanması halinde semaglutid tedavisinin durdurulmasını öneriyor. Ancak tedaviyle ilgili kararın hastanın sağlık durumu değerlendirilerek hekimi tarafından verilmesi gerekiyor.
İlaçlar kendi kararıyla bırakılmamalı
Yeni uyarı, bu ilaçları kullanan herkesin görme kaybı yaşayacağı anlamına gelmiyor. Bildirilen risk son derece düşük olmakla birlikte, yol açabileceği sonuçların ciddi olması nedeniyle kullanıcıların belirtiler konusunda bilinçli olması önem taşıyor.
Herhangi bir görme şikâyeti bulunmayan hastaların yalnızca bu haber nedeniyle ilaçlarını kendi kararlarıyla bırakması doğru değil. Kontrolsüz biçimde tedavinin kesilmesi, diyabet yönetimini ve hastanın genel sağlık durumunu olumsuz etkileyebilir.
İlacın sürdürülmesi, değiştirilmesi veya bırakılması konusunda hastayı takip eden hekimle birlikte karar verilmesi gerekiyor.
Düzenli göz muayenesinin önemi artıyor
Diyabetin kendisi de göz sağlığını etkileyebilen sistemik bir hastalık. Diyabetik retinopati başta olmak üzere farklı göz hastalıklarının erken dönemde belirlenebilmesi için düzenli göz muayenesi büyük önem taşıyor.
GLP-1 grubu bir ilaç kullanan kişilerin, göz hekimine başvurduklarında kullandıkları ilacın adını ve tedaviye ne zaman başladıklarını bildirmeleri öneriliyor.
Yeni güvenlik uyarısının temel mesajı paniğe kapılmak değil; ani görme kaybını ciddiye almak, gecikmeden göz hekimine başvurmak ve tedavi kararlarını hekimle birlikte vermek.
Kaynak: Avustralya İlaç Düzenleme Kurumu – TGA
