Çocuğunuzun Gözlüğe İhtiyacı Olduğunu Gösteren İşaretler
Çocuklar görme sorunlarını her zaman fark edemeyebilir veya doğru şekilde ifade edemeyebilir. Gözlerini kısma, ekrana fazla yaklaşma, baş ağrısı ve okuma sırasında zorlanma gibi davranışlar göz muayenesi gerektiğinin habercisi olabilir.
Bir çocuk dünyayı her zaman kendi gördüğü biçimiyle “normal” kabul edebilir. Bu nedenle uzaktaki yazıları bulanık gördüğünü, iki gözü arasında görme farkı bulunduğunu veya okurken gözlerinin çabuk yorulduğunu ailesine söylemeyebilir.
Çocuklarda fark edilebilecek bazı davranışlar, görme sorunlarına işaret edebilir. Ancak bu belirtilerin hiçbiri tek başına çocuğun kesin olarak gözlüğe ihtiyacı olduğunu göstermez. Doğru değerlendirme için göz doktoru muayenesi gerekir.
1. Uzağa bakarken gözlerini kısması
Çocuk televizyon izlerken, sınıftaki tahtaya bakarken veya uzaktaki bir tabelayı okumaya çalışırken sık sık gözlerini kısıyorsa daha net görmeye çalışıyor olabilir.
Gözleri kısmak, göze giren ışığı sınırlandırarak görüntünün kısa süreliğine biraz daha net algılanmasını sağlayabilir. Bu davranış miyopi, hipermetropi veya astigmatizma gibi bir refraksiyon kusurunun belirtisi olabilir.
2. Televizyona veya ekrana fazla yaklaşması
Televizyonun önüne oturmak, tableti veya telefonu yüze çok yaklaştırmak ya da kitabı gözlere gereğinden fazla yakın tutmak özellikle miyopi açısından dikkat edilmesi gereken davranışlardandır.
Miyopisi bulunan çocuklar yakındaki nesneleri daha net, uzaktaki nesneleri ise bulanık görebilir. Bu nedenle çocuk, görüntüyü büyütmek ve daha net görmek için ekrana yaklaşmayı tercih edebilir.
Bununla birlikte ekrana yaklaşmak tek başına miyopi tanısı koydurmaz. Çocuğun alışkanlığı veya dikkatini yoğunlaştırma biçimi de olabilir.
3. Bir gözünü kapatması veya başını eğerek bakması
Okurken, televizyon izlerken ya da belirli bir nesneye odaklanırken bir gözünü kapatan çocuk, daha iyi gören gözünü kullanmaya çalışıyor olabilir.
Başını sürekli aynı yöne eğerek bakması da iki gözün birlikte çalışmasıyla veya gözlerin hizalanmasıyla ilgili bir sorunun işareti olabilir. Johns Hopkins Medicine, bu davranışların şaşılık ya da ambliyopiyle, halk arasındaki adıyla “göz tembelliğiyle”, ilişkili olabileceğini belirtiyor.
Özellikle bir gözün içe, dışa, yukarı veya aşağı doğru kaydığı fark ediliyorsa muayene geciktirilmemelidir.
4. Gözlerini sık sık ovuşturması
Çocuğun yorulduğunda gözlerini ovuşturması olağandır. Ancak bu davranış özellikle okuma, ödev yapma veya ekran kullanımı sırasında sürekli tekrarlanıyorsa göz yorgunluğuna işaret edebilir.
Göz ovuşturmanın alerji, kuruluk, tahriş veya uykusuzluk gibi farklı nedenleri de bulunabilir. Bu nedenle yalnızca gözlük ihtiyacıyla ilişkilendirilmemelidir.
5. Baş ağrısı veya göz ağrısından yakınması
Özellikle okuldan sonra, ödev yaparken ya da uzun süre yakına odaklandıktan sonra ortaya çıkan baş ağrıları dikkate alınmalıdır.
Çocuk net görebilmek için gözlerini normalden daha fazla zorladığında göz çevresinde yorgunluk, rahatsızlık veya baş ağrısı oluşabilir. Ancak çocuklarda baş ağrısının birçok farklı nedeni olabileceği unutulmamalıdır. Sık tekrarlayan yakınmalar hem göz hem de genel sağlık açısından değerlendirilmelidir.
6. Okurken satır kaybetmesi veya okumaktan kaçınması
Okuma sırasında şu davranışlar gözlemlenebilir:
-
Parmağıyla sürekli satır takip etme
-
Satır atlama veya aynı satırı yeniden okuma
-
Kitabı çok yakından tutma
-
Kısa sürede yorulma
-
Okuma ve ödev yapmaktan kaçınma
-
Tahtadaki yazıları deftere geçirmekte zorlanma
Bu sorunlar görmeyle ilişkili olabileceği gibi dikkat, öğrenme veya okuma becerileriyle ilgili başka nedenlerden de kaynaklanabilir. Bu nedenle okul başarısındaki her düşüşü doğrudan göz bozukluğuna bağlamak doğru değildir. Yine de görme değerlendirmesi, neden araştırılırken ihmal edilmemesi gereken adımlardan biridir.
7. Derslere karşı ilgisinin veya okul başarısının azalması
Çocuk tahtayı net göremiyor, kitaptaki yazılara odaklanmakta zorlanıyor ya da sürekli göz yorgunluğu yaşıyorsa derse ilgisini kaybetmiş gibi görünebilir.
Görme sorunu bazen dikkat dağınıklığı, isteksizlik veya öğrenme güçlüğüyle karıştırılabilir. Çocuğun öğretmeninden gelen “tahtayı göremiyor”, “sürekli öne oturmak istiyor” veya “yazıları yanlış kopyalıyor” gibi gözlemler aileler açısından önemli ipuçlarıdır.
8. Nesnelere çarpması ve el-göz koordinasyonunda zorlanması
Sık sık eşyalara çarpma, topu yakalamakta güçlük çekme, merdiven inerken tereddüt etme veya mesafeleri değerlendirmekte zorlanma görme problemiyle ilişkili olabilir.
Bununla birlikte bu davranışlar gelişimsel veya nörolojik farklı nedenlere de dayanabileceğinden kapsamlı değerlendirme gerekir.
Belirti görülmemesi, görmenin normal olduğunu kanıtlamaz
Bazı çocuklar belirgin bir yakınma göstermeden de görme sorunu yaşayabilir. Özellikle iki gözden biri iyi görüyorsa çocuk daha zayıf gören gözündeki problemi fark etmeyebilir.
Görme taramaları olası sorunların erken fark edilmesine yardımcı olur; ancak taramada şüpheli sonuç alınması hâlinde kapsamlı göz doktoru muayenesinin yerini tutmaz. Johns Hopkins Medicine de görme taramasından geçemeyen çocukların ayrıntılı muayene edilmesinin önemini vurguluyor.
Erken değerlendirme neden önemli?
Çocukluk dönemi, görme sisteminin gelişimini sürdürdüğü kritik bir dönemdir. Düzeltilmemiş refraksiyon kusurları çocuğun eğitimini, günlük yaşamını ve özgüvenini etkileyebilir. Bazı durumlarda gözler arasındaki numara farkı veya şaşılık, ambliyopi gelişimine yol açabilir.
Erken tanı sayesinde gözlük, kapama tedavisi veya göz doktorunun uygun göreceği diğer yöntemlerle görme gelişimi desteklenebilir.
Gözlük reçetesinden sonra doğru uygulama da önemli
Göz doktoru tarafından gözlük reçete edilmesi hâlinde çocuk gözlüğünün yalnızca görünümüne göre seçilmemesi gerekir.
Çerçevenin çocuğun yüzüne uygun olması, köprü bölümünün buruna doğru oturması, sapların rahatsızlık vermemesi, camların doğru merkezlenmesi ve gözlüğün oyun sırasında kolayca kaymaması önem taşır. Bu ölçüm, montaj ve kullanım sonrası ayarlar yetkili optik mağazada optisyen tarafından gerçekleştirilmelidir.
Aileler ne yapmalı?
Çocuğunuzda bu davranışlardan bir veya birkaçını gözlemliyorsanız, “zamanla geçer” düşüncesiyle beklemek yerine göz doktoruna başvurun.
Unutulmaması gereken temel nokta şudur:
Çocuğun davranışları bir görme sorunundan şüphelenmenizi sağlayabilir; ancak gözlük gerekip gerekmediğini yalnızca muayene sonucunda düzenlenen reçete belirler.
