Göz damlasının tarihi geçmedi: Açıldıktan sonra hâlâ kullanılabilir mi?
Kutudaki son kullanma tarihinin geçmemiş olması, daha önce açılmış bir göz damlasının kullanılabileceği anlamına gelmeyebilir. Açıldıktan sonraki kullanım süresi ürüne göre değişir; “bütün damlalar 28 gün kullanılır” yaklaşımı da doğru değildir.
Çekmecede duran göz damlasını yeniden kullanmadan önce kutudaki tarihi kontrol etmek yeterli olmayabilir. Bir soru daha sorulmalı: Bu şişe ne zaman açıldı? Göz damlasında ambalajın üzerindeki son kullanma tarihi ile açıldıktan sonra belirtilen kullanım süresi birlikte dikkate alınmalı.
İki ayrı süreyi kontrol etmek gerekiyor
Son kullanma tarihi, ürünün belirtilen saklama koşullarında gücünü, kalitesini ve saflığını koruduğunun gösterildiği süreyi ifade eder. Şişenin açılmasıyla birlikte ise ürüne özgü bir kullanım süresi devreye girebilir.
Örneğin talimatında “açıldıktan sonra dört hafta içinde kullanın” yazan bir damla, altı hafta önce açılmışsa kutudaki tarih ileri bir tarih olsa bile kullanılmamalı. Tersi de geçerli: Açıldıktan sonraki süre henüz dolmadı diye ambalajdaki son kullanma tarihi aşılmamalı. Bu iki süreden hangisi önce doluyorsa o dikkate alınmalı.
Her göz damlası için aynı kural geçerli değil
Moorfields Eye Hospital, açıldıktan sonraki sürenin sıklıkla 28 gün olduğunu, ancak farklı şişelerde değişebildiğini belirtiyor. Ürün bilgileri de bu farklılığı gösteriyor: Bazı damlalarda 28 gün, bazı özel çok dozlu şişelerde ise üç veya altı ay gibi süreler tanımlanabiliyor.
Bu örnekler, kişinin kendi damlasının süresini tahmin etmesi için kullanılmamalı. Bir ürün için belirtilen süre, başka bir damlaya aktarılamaz. Doğru bilgi, kullanılan ürünün etiketinde ve kullanma talimatında bulunur.
Ayrıca bu süre, tedavinin ne kadar devam edeceğini belirlemez. İlaçlı bir damlanın hangi sıklıkta ve ne kadar süre kullanılacağı, hekimin tedavi planına göre takip edilmelidir.
Koruyucu içermeyen damla her zaman tek kullanımlık mı?
Hayır. Koruyucu içermeyen göz damlaları hem tek dozluk kaplarda hem de özel çok dozlu şişelerde sunulabilir. Bazı şişe sistemleri, içeriğin mikroorganizmalarla kirlenmesini önlemeye yönelik tasarımları sayesinde daha uzun kullanım süresine sahip olabilir.
Tek dozluk kaplarda ise ilgili talimatı ayrıca okumak gerekir. Kullanımdan hemen sonra kalan içeriğin atılmasını isteyen ürünlerde, “içinde hâlâ damla var” diye kabı sonraki uygulamaya saklamak uygun değildir.
Bazı ürünlerin tek dozluk kaplarını çevreleyen dış poşet için de açıldıktan sonra ayrı bir süre bulunur. Dış poşetin açılması ile tek dozluk kabın açılması aynı işlem değildir.
Neden yalnızca tarihe bakmak yetmiyor?
ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), göze uygulanan ilaçların enfeksiyon riskini azaltmak için steril olması gerektiğini vurguluyor. Damlalık ucunun ele, göze veya başka yüzeylere değmesi ürünün kirlenmesine yol açabilir. Dolayısıyla kullanım süresine uymak kadar uygulama sırasında hijyeni korumak da önemlidir.
Renk değişikliği veya normalde berrak olması gereken bir üründe bulanıklık fark edildiğinde ürün kullanılmamalı. Ancak normal görünmesi de talimatta belirtilen süreyi uzatmak için gerekçe değildir.
Açılış tarihini şişeye yazın
Küçük bir alışkanlık, önemli bir karışıklığı önleyebilir: Şişeyi ilk açtığınız tarihi etikete yazın. Açılış tarihini hatırlamıyorsanız, yalnızca kutudaki son kullanma tarihine bakarak devam etmek yerine eczacınıza danışın.
Günlük kullanımda şu noktalara da dikkat edilmeli:
- Damlayı uygulamadan önce ellerinizi yıkayın.
- Damlalık ucuna dokunmayın; ucun göze veya başka yüzeylere değmesini önleyin.
- Kullandıktan sonra kapağı kapatın ve damlanızı başkalarıyla paylaşmayın.
- Saklama sıcaklığı ve buzdolabı gerekliliği için ürünün kendi talimatını izleyin.
- Düzenli tedavide yeni şişeyi zamanında temin edin; tedavinizi kendi kararınızla kesmeyin.
Kullanım sırasında ağrı, akıntı, görmede değişiklik veya belirgin rahatsızlık gelişirse ürünü kullanmayı bırakıp göz hekimine başvurun.
Göz damlasını kontrol ederken üç soruyu birlikte sorun: Son kullanma tarihi ne? Ne zaman açıldı? Açıldıktan sonra ne kadar süre kullanılabiliyor?
