Çocuğunuzun Okul Başarısını Görme Sorunu Etkiliyor Olabilir mi?

Tahtayı net görememek, okurken satırları kaybetmek veya yakın çalışmalarda çabuk yorulmak çocuğun derslere ilgisiz görünmesine yol açabilir. Fark edilmeyen görme sorunları, öğrenme sürecini ve okul performansını olumsuz etkileyebilir.

Yeni eğitim dönemi için okul çantası, kırtasiye malzemeleri ve diğer ihtiyaçlar hazırlanırken çocukların görme sağlığı bazen gözden kaçabiliyor. Oysa okuma, yazma, tahtayı takip etme, bilgisayar kullanma ve ödev yapma gibi günlük okul faaliyetlerinin büyük bölümü görmeye dayanıyor.

Çocuk tahtadaki yazıları net göremediğinde, kitabına odaklanmakta zorlandığında veya okuma sırasında gözleri çabuk yorulduğunda dersleri takip etmek için yaşıtlarından daha fazla çaba harcamak zorunda kalabiliyor. Bu durum zamanla dikkat dağınıklığı, okumaktan kaçınma, baş ağrısı ve okul başarısında düşüş şeklinde kendini gösterebiliyor.

Çocuklar görme sorununu her zaman fark etmeyebilir

Çocukların önemli bir bölümü nasıl görmeleri gerektiğini bilmedikleri için yaşadıkları bulanıklığı veya görsel zorlanmayı bir sorun olarak ifade etmeyebilir. Tek gözün diğerinden daha iyi gördüğü durumlarda ise iyi gören göz, sorunu bir ölçüde telafi edebilir.

Bu nedenle çocuk “İyi görüyorum” dese bile fark edilmemiş bir görme problemi bulunabilir. Aileler ve öğretmenler çoğu zaman sorunu ancak çocuk tahtaya yaklaşmaya, kitabı yüzüne çok yakın tutmaya veya okumaktan kaçınmaya başladığında fark edebilir.

Amerikan Optometri Birliği, okul çağındaki çocukların yaklaşık dörtte birinin okuma ve öğrenmeyi güçleştirebilecek, henüz tanı konmamış bir görme sorununa sahip olabileceğini belirtiyor. Yeni eğitim dönemi öncesinde yapılan kontrollerin, bu sorunların sınıf performansını etkilemeden belirlenmesine yardımcı olabileceği vurgulanıyor.

Hangi görme sorunları öğrenmeyi zorlaştırabilir?

Okul çağındaki çocuklarda en sık karşılaşılan sorunlardan biri kırma kusurlarıdır. Miyopi, hipermetropi ve astigmatizma; uzağın, yakının veya her iki mesafenin bulanık görülmesine neden olabilir.

Örneğin miyopisi bulunan bir çocuk kitabını rahat okuyabildiği hâlde tahtadaki yazıları görmekte zorlanabilir. Hipermetropi ve astigmatizma ise özellikle uzun süreli okuma ve yakın çalışma sırasında göz yorgunluğu, bulanıklık veya baş ağrısına yol açabilir.

Şaşılık, göz tembelliği ve iki gözün görme düzeyleri arasındaki belirgin farklılıklar da çocuğun görsel performansını etkileyebilir. Göz tembelliği bulunan çocuklar çoğu zaman bulanık gördüklerinden yakınmaz; problem kimi zaman yalnızca görme testi veya göz muayenesi sırasında ortaya çıkar.

Bu Gece Mevlid Kandili, Kandiliniz Mübarek Olsun

İçeriği Görüntüle

Okulda ortaya çıkabilecek işaretlere dikkat

Aşağıdaki davranış ve şikâyetler çocukta bir görme sorunu bulunabileceğini düşündürebilir:

• Tahtadaki yazıları görmekte zorlanmak veya sürekli ön sıralara geçmek istemek

• Kitabı, tableti veya telefonu yüzüne çok yakın tutmak

• Okurken satır atlamak veya okuduğu yeri sık sık kaybetmek

• Bir gözünü kapatmak ya da başını belirli bir yöne eğmek

• Sık göz kırpmak veya gözlerini ovuşturmak

• Okuma ve ödev sırasında baş ağrısından yakınmak

• Yakın çalışmalarda gözlerinin çabuk yorulması

• Okumaktan, yazmaktan veya resim yapmaktan kaçınmak

• Kısa sürede dikkatinin dağılması

• Tahtadan deftere geçirirken zorlanmak

• Ders sırasında bulanık veya çift gördüğünü söylemek

• Notlarında açıklanamayan bir düşüş yaşanması

Bu belirtilerden biri veya birkaçının bulunması kesin olarak görme bozukluğu olduğu anlamına gelmez. Ancak tekrarlayan şikâyetlerin göz hekimi tarafından değerlendirilmesi önem taşır.

Görme taraması ile ayrıntılı göz muayenesi aynı şey değil

Okullarda veya rutin sağlık kontrollerinde yapılan görme taramaları, belirgin görme kayıplarının ve muayene gerektiren çocukların belirlenmesinde önemli bir ilk adımdır. Tarama sırasında çocuğun yaşına ve gelişim düzeyine uygun farklı yöntemler kullanılabilir.

Ancak görme taraması kapsamlı bir göz muayenesinin tüm ayrıntılarını içermez. Taramanın amacı kesin tanı koymak değil, daha ileri değerlendirme gerekebilecek çocukları belirlemektir. Taramadan geçemeyen, risk faktörü bulunan veya görmeyle ilişkili belirtiler gösteren çocukların ayrıntılı göz muayenesine yönlendirilmesi gerekir.

Çocuğun daha önce taramadan geçmiş olması da görmesinin zaman içinde değişmeyeceği anlamına gelmez. Özellikle hızlı büyüme dönemlerinde miyopi gibi kırma kusurları ortaya çıkabilir veya ilerleyebilir.

Doğru gözlük okul performansını destekleyebilir

Fark edilmemiş bir kırma kusurunun belirlenmesi ve ihtiyaç duyulan gözlüğün kullanılması, çocuğun tahtayı ve kitabını daha rahat görmesine yardımcı olabilir. Böylece çocuk görmeye çalışmak için harcadığı çabayı dersin içeriğine yönlendirebilir.

ABD’de 2 bin 304 öğrencinin katıldığı okul temelli bir çalışmada, göz muayenesi yapılarak ihtiyaç duyan çocuklara gözlük verilmesinin ilk yılın sonunda okuma puanlarında olumlu bir gelişmeyle ilişkili olduğu görüldü. Araştırmacılar etkinin özellikle başlangıçta akademik olarak daha fazla zorlanan öğrencilerde belirgin olduğunu, ancak iki yıl boyunca devam eden kalıcı bir faydanın gösterilemediğini bildirdi.

Bu sonuç, gözlüğün tek başına her akademik sorunu çözeceği anlamına gelmiyor. Ancak görme bozukluğu bulunan bir çocuğun ihtiyacı olan gözlüğe ulaşması, öğrenmesinin önündeki düzeltilebilir engellerden birini kaldırabilir.

Her öğrenme güçlüğünün nedeni gözler değildir

Okuma güçlüğü, dikkat sorunu veya düşük okul başarısı yalnızca görme bozukluğuyla açıklanmamalıdır. Disleksi ve diğer özgül öğrenme güçlükleri, beynin bilgiyi işleme biçimiyle ilişkili nörogelişimsel durumlardır; gözlükle veya yalnızca görmeye yönelik uygulamalarla tedavi edilemez.

Amerikan Çocuk Oftalmolojisi ve Şaşılık Derneği, öğrenme güçlüğü bulunan çocuklarda tedavi edilebilir kırma kusurları veya göz kası sorunlarının da bulunabileceğini; ancak bu göz sorunlarının öğrenme güçlüğünün temel nedeni olarak görülmemesi gerektiğini belirtiyor.

Dolayısıyla okul başarısında düşüş yaşayan bir çocuk değerlendirilirken göz sağlığı, işitme, dikkat, uyku, duygusal durum ve öğrenme süreçleri birlikte ele alınmalıdır.

Yeni eğitim dönemi öncesinde görmesini de kontrol ettirin

Çocuğun tahtayı görememesi her zaman öğretmeni tarafından, yakını görmekte zorlanması ise her zaman ailesi tarafından fark edilmeyebilir. Özellikle çocuk gözlerini kısıyor, baş ağrısından yakınıyor, okumaktan kaçınıyor veya okul performansında açıklanamayan bir değişiklik yaşıyorsa göz muayenesi geciktirilmemelidir.

Gözlük ihtiyacının zamanında belirlenmesi yalnızca daha net görmeyi sağlamaz; çocuğun sınıfta kendisini daha rahat hissetmesine, derslere daha kolay katılmasına ve öğrenme kapasitesini daha iyi kullanmasına da yardımcı olabilir.

Yeni eğitim dönemine hazırlanırken çocuğun yalnızca okul çantasını değil, görme sağlığını da kontrol etmek eğitim hayatı için önemli bir başlangıç olabilir.