Avustralya'da onlarca kişiye nadir görülen dövme kaynaklı görme kaybı teşhisi konuldu.
Şef Nelize Pretorius önce bir gözünde, sonra diğer gözünde görme bulanıklığı hissettiğinde, bu durum başlangıçta konjonktivit olarak geçiştirildi.
Ancak yapılan sürüntü testi negatif çıkınca, aile hekimi ve hastane doktorları göz iltihabının neden giderek kötüleştiğini anlamakta zorlandılar.
"Zar zor görebiliyordum," dedi.
"Görme yetimi kaybediyordum ve kimse bana bunun nedenini söyleyemiyordu."
Sorunun nedeni gözün kendisiyle ilgili değildi; bunun yerine Bayan Pretorius'un sırtındaki yıllar önce yaptırdığı bir dövmeden kaynaklanıyordu.
Dövme kaynaklı üveit olarak bilinen bu durum, kalıcı görme kaybına, glokoma ve hastaların ömür boyu bağışıklık sistemini baskılayıcı ilaçlar kullanmasını gerektirmesine yol açabilir.
"Dövme yaptırıyorsunuz ve ileride pişman olabileceğiniz riskini düşünüyorsunuz," dedi Bayan Pretorius.
"[Asıl risk] görme yetinizi kaybetme olasılığınızdır."
Dövme kaynaklı üveitin son derece nadir olduğu düşünülürken, Clinical and Experimental Ophthalmology dergisinde yayınlanan bir araştırma , Avustralya'da bu durumun 40 yeni vakasını belgeledi; bu da 2010'dan beri dünya çapında tespit edilen yayınlanmış vaka sayısının iki katı anlamına geliyor.
Avustralyalı bir ekip tarafından yürütülen araştırma, dövme yaptıran insan sayısına göre hala nadir olsa da, bu komplikasyonun düşündüğümüzden daha yaygın olabileceğini öne sürüyor.
Uzmanlar , görmeyi tehdit eden bu hastalığı anlamak ve yayılmasını sınırlamak için daha fazla araştırma yapılması çağrısında bulunuyor.
Bağışıklık sisteminin 'çapraz ateşinde' gözler
Bayan Pretorius'u tedavi eden göz doktoru Josephine Richards, bağışıklık sistemi hastalıkları konusunda yabancı değil.
Göz iltihabı alanında çalışan doktor, bağışıklık mekanizmalarının göze zarar vermeye başladığı tehlikeli bir durum olan üveit vakalarına çok rastladı.
Bu durum, otoimmün artrit ve bağışıklık sisteminin vücudun bir bölümüne yanlışlıkla saldırdığı diğer birçok otoimmün hastalığın bir komplikasyonu olabilir.
Üveitin erken belirtileri arasında bulanık görme, ışığa duyarlılık, ağrı ve tedavi edilmediği takdirde glokom ve kalıcı görme kaybı yer alır.
"Gözün neden çapraz ateşe yakalandığını bilmiyoruz," dedi Dr. Richards.
"Bağışıklık tepkisinin gözü hedef alan bir yönü var."
Ancak son yıllarda Dr. Richards, dövme mürekkebinin enjeksiyonu sonucu oluşan üveit vakalarında bir artış gözlemledi ; bu vakalar bazen dövme yapıldıktan uzun süre sonra bile ortaya çıkabiliyor.
Doktorlar, üveitin dövmeden kaynaklandığını, dövmenin hafifçe kabarık ve iltihaplı görünmesinden anlayabilirler.
"Bunu ancak dört beş yıl önce fark ettim ve fark ettiğim anda birdenbire bir sürü hastam oldu," dedi.
Ve bu durumu gören tek göz doktoru o değildi.
Göz iltihabıyla ilgilenen göz doktorlarının katıldığı bir konferansta, uzmanlar, dövmeleri olan ve aynı sorunla karşılaşan gençlerin vakalarının kendilerine yönlendirildiğini fark ettiler.
"Biz de 'Tamam, bunu inceleyip daha yaygın hale gelip gelmediğine bakalım' dedik."
"Ve son konferansımızdan [Kasım 2025'te] bu yana Batı Avustralya'da dört vaka daha tespit edildi. Muhtemelen diğer eyaletlerde de daha fazla vaka vardır."
Yakın zamanda yayınlanan araştırmada, dövme kaynaklı üveit vakalarının çoğunun bağışıklık sistemini baskılayan ilaçlar da dahil olmak üzere uzun süreli tedaviye ihtiyaç duyduğu ve hastaların sadece üçünde tedavi süresince görme kaybı yaşanmadığı görüldü.
Bayan Pretorius steroidli göz damlalarını kullanmaya devam ediyor ve tedavisi için binlerce dolar harcadı. Düzenli olarak yaşadığı alevlenmelerle başa çıkmak için Dr. Richards ile iletişimini sürdürüyor.
"Bizi asıl endişelendiren şey, bu insanları ilaçlardan kurtarmayı başaramıyor olmamız," dedi Doktor Richards.
"Genellikle bağışıklık sistemi hastalıklarında iki yıl tedavi uyguluyoruz, sonra yavaş yavaş tedaviyi azaltıyoruz ve kişinin tedavi olmadan iyileşeceğini umuyoruz. Ancak çoğunlukla tedaviyi azaltmayı başaramıyoruz."
Bu neden oluyor?
Dövmelerin neden bu reaksiyona yol açtığı tam olarak bilinmemekle birlikte, yeni araştırma bazı ipuçları sunuyor.
Makalede incelenen dövme kaynaklı üveitli kişilerde, iltihaplanmaya çoğunlukla siyah mürekkeple yapılan dövmelerin neden olduğu görülmüş, ancak pembe ve kırmızı mürekkeple yapılan dövmeler de birer vakada kaydedilmiştir.
Çoğu durumda, dövme tamamlandıktan uzun bir süre sonra, ortalama bir veya iki yıl sonra gerçekleşmişti; ancak bir vakada dövme yapıldıktan 35 yıl sonrasına kadar uzanıyordu.
Dr. Richards'a göre, bazı kişiler (ama herkes değil) dövmelerini Bali de dahil olmak üzere yurt dışında yaptırmıştı.
Bu durum, araştırmacıların mürekkepteki hangi maddenin bu reaksiyona neden olabileceğini belirlemesini özellikle zorlaştırıyor.
"Hangi boyanın kullanıldığını bulmak gerçekten çok zor," dedi.
Dr. Richards, boyaların bu reaksiyona neden olmasının sebebini belirleyebilmenin önemli olduğunu söyledi.
"Umarım bunun neden olduğunu anlayacağız ve boyaların hangi özelliklerinin buna neden olduğunu belirleyip bunları ortadan kaldırabileceğiz," dedi.
Son birkaç yılda vakalarda artış olmasına rağmen, araştırmaya dahil olmayan Yeni Güney Galler Üniversitesi'nden göz doktoru Nicole Carnt, Avustralyalıların yaklaşık yüzde 20-30'unun en az bir dövmesi olduğu göz önüne alındığında, bunun hala nadir bir durum olduğunu belirtti.
"Milyonlarca insanın dövmesi var ve hiçbir sorun yaşamıyorlar," dedi.
"Peki, bazı insanlarda bunu tetikleyen şey ne?"
Hem Dr. Carnt hem de Dr. Richards, genetik yatkınlığın ve mikrobiyomun bu durumda rol oynayabileceğini öne sürdüler.
Dr. Richards, bu durumun, iltihaplı hücrelerin vücutta kırmızı, şişmiş yumrular halinde kümelendiği sarkoidoz adı verilen bir bağışıklık hastalığına çok benzediğini söyledi.
"İltihaplı bir dövmeden biyopsi alabilirsiniz ve bu biyopsi, sarkoidozda göğüste görülenlere neredeyse tamamen benziyor," dedi.
"Tüm bağışıklık sistemi hastalıklarında, genetik bir yatkınlık söz konusudur; bağışıklık sisteminizin dünyayla başa çıkma biçiminde bir değişiklik olur ve sonra bir şeye maruz kalırsınız ve bu da bağışıklık sisteminizi tetikler," diye ekledi.
Dr. Richards, sarkoidoz gibi bağışıklık sistemi hastalıklarına ailevi yatkınlığı olan kişilerin, dövmeyle ilişkili bu enfeksiyonun ortaya çıkma olasılığının daha yüksek olabileceğini belirtti.
Kaynak: www.abc.net.au
