Bilim İnsanlarından Çığır Açan Gelişme:
Çizilen Kontak Lensler Kendi Kendini Onarabiliyor!
UV ışığı altında sadece 1 saatte iyileşen yeni nesil lensler, Kontak lens teknolojisinde devrim yaratabilir
Kontak lens kullanıcılarının en sık karşılaştığı sorunlardan biri olan yüzey çizikleri, gelecekte tarihe karışabilir. Güney Koreli araştırmacılar tarafından geliştirilen yeni bir hidrojel Kontak lens teknolojisi, ultraviyole (UV) ışık yardımıyla kendi kendini onarabiliyor. Üstelik bu işlem herhangi bir ısı uygulamasına ihtiyaç duymadan yalnızca bir saat içinde gerçekleşiyor.
Araştırmacılar, bu yeniliğin gelecekte daha dayanıklı, daha hijyenik ve daha uzun ömürlü Kontak lenslerin önünü açabileceğini düşünüyor.
Jiletle Çizildi, Bir Saat Sonra Eski Haline Döndü
Araştırmanın en dikkat çekici kısmında bilim insanları, yumuşak bir Kontak lens yüzeyine jilet yardımıyla derin bir çizik oluşturdu. Normal şartlarda bu tür hasarlar kalıcı olurken, yeni geliştirilen lens yalnızca bir saat boyunca UV ışığına maruz bırakıldığında çizik neredeyse tamamen kayboldu.
Lens yüzeyi yeniden pürüzsüz hale gelirken ışık geçirgenliği de büyük ölçüde geri kazanıldı.
Bu sonuç, Kontak lenslerde ilk kez ışıkla tetiklenen etkili bir kendini onarma mekanizmasının mümkün olduğunu gösteriyor.
Mevcut Lenslerdeki Büyük Sorun
Günümüzde kullanılan yumuşak Kontak lensler hidrojel adı verilen su içeriği yüksek polimer ağlardan üretiliyor. Bu yapı göz konforu ve oksijen geçirgenliği açısından önemli avantajlar sağlıyor.
Ancak günlük kullanım sırasında:
· Toz ve kir parçacıkları,
· Temizlik işlemleri,
· Göz kırpma hareketleri,
· Lenslerin takılıp çıkarılması
gibi nedenlerle yüzeyde mikro çizikler oluşabiliyor.
Bu çizikler sadece görüntü kalitesini bozmakla kalmıyor;
· Parlama ve ışık saçılmasına neden oluyor,
· Protein birikimini artırıyor,
· Bakterilerin tutunmasını kolaylaştırıyor,
· Enfeksiyon riskini yükseltebiliyor.
Bugüne kadar bu tür hasarların tek çözümü lensi yenisiyle değiştirmekti.
Sırrı Kükürt Bağlarında Saklı
Araştırmanın temelinde "disülfit bağı" adı verilen özel bir kimyasal yapı bulunuyor.
UV ışığı bu bağlara ulaştığında, bağlar geçici olarak ayrılıyor ve sonrasında yeniden birleşerek çizik bölgesindeki polimer ağını onarıyor.
Araştırmacılar bu mekanizmanın yaklaşık yüzde 90 oranında iyileşme sağladığını belirtiyor.
Daha önce benzer sistemler geliştirilmiş olsa da onarım işlemi için saatlerce yüksek sıcaklık uygulanması gerekiyordu. Bu durum Kontak lensler için uygun değildi çünkü ısı lensin su kaybetmesine ve sertleşmesine neden oluyordu.
Yeni sistemde ise işi yapan şey sıcaklık değil, doğrudan UV ışığı.
Aynı Anda Hem Onarıyor Hem Koruyor
Araştırmanın en ilginç bulgularından biri de UV ışığının ikinci bir görevi üstlenmesi oldu.
Bilim insanları, onarım işlemi sırasında lens yüzeyine MPC isimli özel bir polimer kaplama da ekledi.
Bu kaplama:
· Lens yüzeyinde su tabakası oluşturuyor,
· Protein birikimini azaltıyor,
· Sürtünmeyi düşürüyor,
· Yeni çiziklerin oluşmasını zorlaştırıyor.
Yapılan testlerde gözyaşında bulunan albümin ve lizozim gibi proteinlerin lens yüzeyine tutunmasının yüzde 50'den fazla azaldığı görüldü.
Çizilmelere Karşı Çok Daha Dayanıklı
Araştırmacılar yeni kaplamanın çizilmelere karşı koruyucu etkisini de test etti.
İnce zımpara ile yapılan aşındırma deneylerinde:
· Normal lenslerin şeffaflığı yaklaşık yüzde 10 azaldı.
· Kaplamalı lenslerde ise bu kayıp yalnızca yüzde 2 seviyesinde kaldı.
Bu sonuçlar yeni nesil lenslerin günlük kullanımda çok daha uzun süre optik performansını koruyabileceğini gösteriyor.
Evde Tamir Edilebilen Lensler Mümkün mü?
Araştırmayı yürüten ekipten Prof. Byoung-Ki Cho'ya göre gelecekte kullanıcılar lenslerini ev ortamında da onarabilecek.
Bunun için;
· Kontak lens dezenfeksiyon cihazlarında bulunan UV ışıkları,
· Jel tırnak kurutucularında kullanılan UV lambalar
yeterli olabilir.
Teorik olarak aynı cihaz hem lensi dezenfekte edebilir hem de gün içinde oluşan mikro çizikleri giderebilir.
Üstelik araştırmacılar onarım işleminin birden fazla kez tekrarlanabileceğini belirtiyor.
Henüz Satışa Hazır Değil
Tüm bu gelişmelere rağmen teknolojinin ticari ürün haline gelmesi için zamana ihtiyaç var.
Araştırma şu ana kadar yalnızca laboratuvar ortamında ve kalıplanmış lens örnekleri üzerinde gerçekleştirildi. İnsan gözü üzerinde uzun süreli kullanım testleri henüz yapılmadı.
Ayrıca;
· Biyouyumluluk testleri,
· Dayanıklılık çalışmaları,
· Klinik araştırmalar,
· Düzenleyici kurum onayları
gibi süreçlerin tamamlanması gerekiyor.
Kontak Lenslerde Yeni Bir Dönemin Habercisi
Uzmanlara göre bu çalışma, gelecekte daha uzun ömürlü, daha güvenli ve daha sürdürülebilir Kontak lenslerin geliştirilmesi için önemli bir adım niteliğinde.
Kendi kendini onarabilen lensler henüz raflarda yerini almamış olsa da, araştırma Kontak lens teknolojisinin geleceğine dair oldukça heyecan verici bir pencere açıyor.
Belki de yakın gelecekte çizilen bir Kontak lensi çöpe atmak yerine, yalnızca bir saatlik UV ışığı ile yeniden kullanmak mümkün olacak.