Gözde Zona Hastalığı: Nedir, Nasıl Oluşur ve Kimler Tıbbi Yardım Almalıdır?

Gözde zona, suçiçeğine neden olan varisella-zoster virüsünün yaşamın ilerleyen dönemlerinde yeniden aktif hale gelmesiyle ortaya çıkan ciddi bir herpes zoster enfeksiyonu türüdür. Suçiçeğinden iyileştikten sonra virüs sinir dokusunda uykuda kalır.

Yeniden aktif hale geldiğinde, trigeminal sinirin oftalmik dalını etkileyebilir ve göz kapaklarını, konjonktivayı, korneayı veya diğer göz yapılarını etkileyebilir. Bu durum, zamanında tedavi edilmezse ağrılı döküntüye, şişmeye ve potansiyel olarak önemli görme sorunlarına neden olabilir.

Gözde Zona Hastalığına Giriş

Gözü etkileyen zona tıbbi olarak herpes zoster oftalmikusu olarak bilinir. Durum, uyuyan virüs tekrar aktif hale geldiğinde ve yüzü ve gözü besleyen sinirler boyunca ilerlediğinde başlar.

Konumu nedeniyle enfeksiyon hem göz çevresindeki cildi hem de gözün iç yapılarını etkileyebilir. Belirtileri erken fark etmek, uzun vadeli komplikasyonları önlemeye yardımcı olur.

Gözde Zona Hastalığına Ne Sebep Olur?

Gözde zona hastalığının nedenleri, varisella-zoster virüsünün yeniden aktifleşmesiyle ilgilidir. Virüs, yüzün üst kısmını besleyen duyu sinirleri boyunca ilerler. Göz sinirine ulaştığında, göz tutulumu meydana gelir. Bağışıklık sistemi zayıflamış kişilerde yeniden aktifleşme olasılığı daha yüksektir.

Yaygın risk faktörleri şunlardır:

• 50 yaş üstü
• HIV veya kanser gibi bağışıklık fonksiyonunu azaltan durumlar
• Bağışıklık sistemini baskılayan ilaçlar
• Stres veya fiziksel travma
• Önceki suçiçeği enfeksiyonu

Zona hastalığı, yetişkinlerin yaklaşık üçte birini hayatlarının bir döneminde etkiler ve yaş ilerledikçe görülme olasılığı artar.

Göz Zona Hastalığının Belirtileri ve İşaretleri

Erken ve Genel Belirtiler

Gözle İlgili Spesifik Semptomlar

Gözde zona hastalığının belirtileri genellikle şunları içerir:

• Alın bölgesinde, göz kapaklarında veya bir gözün çevresinde döküntü veya kabarcık oluşumu.
• Burun ucunda oluşan döküntü (Hutchinson belirtisi), göz tutulumu olasılığını artırır.
• Gözde kızarıklık, sulanma ve ışığa duyarlılık
• Bulanık görüş
• Göz kapaklarında şişme
• Gözde veya göz çevresinde ağrı
• Keratit (korneanın iltihabı)
• Sinir felci gelişirse gözü hareket ettirmede zorluk yaşanır.

Bu göz zona belirtileri acil tıbbi muayene gerektirdiğini göstermektedir.

Gözde Tedavi Edilmeyen Zona Hastalığının Komplikasyonları ve Riskleri

Gözde zona hastalığının komplikasyonları, tedavinin gecikmesi durumunda ciddi olabilir. Bunlar şunları içerebilir:

• Kornea skarlaşması
• Kronik kuru göz
• Göz içi basıncının yükselmesinden kaynaklanan glokom
• Katarakt oluşumu
• Sinir tutulumundan kaynaklanan çift görme
• Optik sinir hasarı
• Kalıcı görme kaybı

Bir diğer önemli komplikasyon ise, döküntü iyileştikten sonra sinir ağrısının devam ettiği bir durum olan postherpetik nevraljidir. Zona geçiren kişilerin %10-18'ini etkiler ve yaşlılarda daha yaygındır. Erken tedavi, bu tür uzun vadeli etkilerin riskini azaltır.

Teşhis ve Ne Zaman Tıbbi Yardım Alınmalı

Yüzünde veya göz çevresinde zona belirtileri olan herkes acil tıbbi muayene için başvurmalıdır. Erken teşhis, tedavi sonuçlarını iyileştirir ve görmeyi tehdit eden komplikasyon riskini azaltır.

Gözde zona hastalığının teşhisi genellikle klinik muayene ile konulur. Göz uzmanları şu işlemleri gerçekleştirebilir:

• Genel fiziksel ve cilt muayenesi
• Kornea veya iç göz iltihabını kontrol etmek için yarık lamba muayenesi.
• Bazı durumlarda, varisella-zoster virüsünü doğrulamak için kabarcık sıvısı veya kan testi yapılır.

Gözde zona hastalığı için ne zaman doktora başvurulması gerektiğini bilmek çok önemlidir. Alın veya burun bölgesinde döküntü, gözde kızarıklık, bulanık görme veya şiddetli ağrı fark ederseniz derhal tıbbi yardım alın.

Gözde Zona Hastalığının Tedavi Seçenekleri

Antiviral Tedavi ve İlaçlar

İlk ve en önemli tedavi antiviral ilaçlardır. İdeal olarak, semptomların başlangıcından itibaren 72 saat içinde antiviral tedavisine başlanmalıdır.

İltihabı azaltmak için steroid tabletler veya steroid göz damlaları reçete edilebilir. Akut ağrı veya zona sonrası nevralji için ağrı kesici ilaçlar gerekebilir.

Destekleyici Bakım ve Kendi Kendine Yardım Önlemleri

Destekleyici tedavi semptomların hafifletilmesine yardımcı olur:

• Şişliği azaltmak için soğuk, nemli kompresler.
• Kuruluk için nemlendirici damlalar
• Bakteriyel enfeksiyon şüphesi varsa antibakteriyel damlalar.
• Döküntüye dokunmaktan veya kaşımaktan kaçının.
• Gözleri parlak ışıktan koruyun.

İyileşme Süresi ve Takip

Zona hastalığının cilt döküntüsü için tipik iyileşme süresi yaklaşık 5 haftadır, ancak göz semptomları daha uzun sürebilir. Erken tedavi ile iyileşme genellikle birkaç gün içinde başlar. Tam iyileşme, şiddetine bağlı olarak dört ila altı hafta arasında değişir.

Göz zona hastalığı için düzenli takip bakımı, kornea sorunlarını veya göz içi basıncının yükselmesini izlemek açısından önemlidir.

Öz bakım, Yaşam Tarzı ve Önleme

Aşı ve Koruyucu Tedbirler

Shingrix aşısı zona hastalığına yakalanma olasılığını önemli ölçüde azaltır. İki doz, 50 yaş ve üzeri yetişkinler ve bağışıklık sistemi zayıflamış genç yetişkinler için %90'ın üzerinde koruma sağlar.

Aşı, şiddetli enfeksiyon riskini azaltır ancak mevcut zona hastalığını tedavi etmez.

Genel Önleme İpuçları

Bağışıklık sistemini sağlıklı tutmak, virüsün yeniden aktifleşme olasılığını azaltabilir:

• Stresi yönetin
• Dengeli beslenin
• Düzenli egzersiz yapın
• Döküntüyü kaşımaktan veya dokunmaktan kaçının.
• Etkilenen bölgeyi temiz ve korunaklı tutun.

Kimler risk altında veya aşı yaptırmayı düşünmelidir?

En büyük risk altında olanlar şunlardır:

• 50 yaş üstü yetişkinler
• Bağışıklık sistemi zayıflamış bireyler
• Kemoterapi gören veya bağışıklık sistemini baskılayan ilaçlar kullanan kişiler
• Kronik hastalığı olanlar
• Suçiçeği geçirmiş herkes

Gözde zona oluşumuna yol açan bu risk faktörlerini anlamak, önleme konusunda yol gösterici olur. Yüksek risk grubundaki kişilerin aşıyı doktorlarıyla görüşmeleri gerekir.

Çözüm

Gözde zona, varisella-zoster virüsünün yeniden aktifleşmesi sonucu oluşan ciddi bir durumdur. Kornea skarlaşması, katarakt, glokom ve kalıcı görme kaybı gibi komplikasyonları önlemek için erken teşhis ve antiviral tedavi şarttır.

Shingrix aşısı güçlü koruma sağlar ve 50 yaş üstü yetişkinler ile bağışıklık sistemi zayıflamış kişiler için önerilir. Gözde zona şüphesi olan herkes derhal tıbbi yardım almalıdır.

Kaynak: www.dragarwal.com